PFAS is een grote groep van hoogfluorhoudende, synthetisch geproduceerde stoffen die zeer moeilijk afbreekbaar zijn en daardoor lang in het milieu blijven. Soms worden PFAS daarom eeuwigheidschemicaliën genoemd en deze zijn te vinden in een reeks producten en zijn onderwerp geworden van een intensieve discussie in Zweden. Onder andere nadat ze drinkwater hebben verontreinigd via blusmiddelen in Blekinge, maar ook na recent ontdekte verontreinigingen in de viswateren in Boden. En nu recentelijk in het onderzoek naar de cosmetica-industrie dat Aftonbladet heeft belicht.

PFAS wordt voornamelijk gebruikt vanwege zijn waterafstotende eigenschappen, in producten zoals brandblusschuim, waterafstotende kleding en koekenpannen. PFAS wordt helaas ook gebruikt in cosmetische producten om ze langer te laten zitten en hun waterbestendigheid te verbeteren. Ze zijn te vinden in zowel waterproof mascara en foundation, maar ook in een reeks andere producten zoals gezichtscrèmes, gezichtsmaskers, eyeliners, haarolie, scheerschuim, poeder, serum en oogschaduws. Maar de voordelen komen met een verborgen kostprijs.

PFAS kan het hormoonsysteem van het lichaam verstoren, wat kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen. Blootstelling aan PFAS heeft aangetoond de schildklierfunctie, onze voortplanting te kunnen beïnvloeden en het risico op bepaalde vormen van kanker te verhogen. Deze effecten kunnen optreden, zelfs bij lage blootstellingsniveaus, wat gebruikelijk is bij dagelijks gebruik van cosmetica.

De milieueffecten van PFAS zijn even ernstig. Deze eeuwigdurende chemicaliën worden niet natuurlijk afgebroken en accumuleren daarom in water, grond en levende organismen. Deze accumulatie kan ingrijpende effecten hebben op ecosystemen en de gezondheid van mensen beïnvloeden via vervuild water en voedsel gedurende een zeer lange tijd.

In december 2023 oordeelde de Hoge Raad uiteindelijk dat het gemeentelijke waterbedrijf in Ronneby, na een lange rechtszaak, schadevergoeding moest betalen aan de slachtoffers die PFAS via het drinkwater in de gemeente hadden binnengekregen. Een relevante vraag is welk verantwoordelijkheidsniveau de bedrijven die vandaag de dag en in het verleden PFAS in hun producten hebben gebruikt, hebben, ondanks de wetenschap dat deze stoffen schadelijk voor de gezondheid zijn?

Al in de jaren 60 toonden dierstudies uitgevoerd door 3M en DuPont aan dat PFAS-chemicaliën gezondheidsrisico's met zich meebrachten. Halverwege de jaren 70 wist 3M dat PFAS zich ophoopte in het bloed van Amerikanen. In de jaren 80 koppelden zowel 3M als DuPont PFAS aan kanker en ontdekten verhoogde kankerniveaus onder hun eigen werknemers.

Nu heeft het Europese industrieorgaan Cosmetics Europe (CE), en ook de Zweedse KoHF (Brancheorganisatie voor Cosmetica- en Hygiënebedrijven), aanbevolen dat fabrikanten van cosmetische producten uiterlijk vanaf 31 december 2025 moeten stoppen met het op de markt brengen van cosmetische producten die opzettelijk toegevoegde PFAS bevatten (1).

Maar ze zijn dus nog steeds aanwezig in veel producten. In de beoordeling die Aftonbladet in november 2023 heeft gedaan, schrijven ze dat de meeste producten met PFAS in de ingrediëntenlijst door de onderzoekers zijn gevonden in producten van de Franse L’Oréal-groep. In een e-mailantwoord aan de krant geven ze aan dat ze zijn gestopt met het gebruik van PFAS in 2020, maar ondanks dit zijn er nog steeds veel producten te koop waarin PFAS-stoffen zijn vermeld onder de ingrediënten.

Het bedrijf geeft ook aan dat het moeilijk te zeggen is hoe lang deze producten op de markt beschikbaar zullen zijn voor verkoop. Dit is weer een aspect en keerzijde van de traditionele huidverzorgingsindustrie die we willen belichten, waar grote volumes geproduceerd kunnen worden omdat de houdbaarheid van de producten vaak meerdere jaren is. Lees het artikel in Aftonbladet hier.